Dag beste mensen,

Het begint hier nu wel echt te korten, ik kan me moeilijk voorstellen dat ik binnen 10 dagen terug in Belgie zal zijn. Ik ga er de volgende dagen nog echt van genieten, als het weer een beetje meevalt natuurlijk. Ik heb ondertussen trouwens een technisch probleem (buiten een verstuikte voet, maar daarover verder meer) waardoor ik wel terug naar Belgie moet komen. Nee, het is niet dat ik geen propere onderbroeken of propere sokken meer heb, maar wel iets gelijkaardigs dat voor mij toch wel heel belangrijk is. Toen ik vertrok was ik in de Slegte vijf pockets gaan kopen, kwestie van het gewicht van mijn bagage zoveel mogelijk te beperken. Een van die boeken, waar ik toen in aan het lezen was, zat inde rugzak die ze in het begin van de vakantie gepikt hebben, toen waren er dus nog vier. Drie ervan heb ik ondertussen uit, en in het vierde ben ik al meer dan halfweg. Mijn probleem is dus dat ik te weinig lectuur heb tot mijn terugkeer. Ik ben nu een heel mooi boek aan het lezen, maar ik probeer mijn lectuur te beperken tot maximum een hoofdstukje per dag, om zo lang mogelijk lectuur te hebben. Het is zoiets als een doos hele speciale chocolaatjes waarvan je er maar eentje per dag mag opsnoepen, terwijl je eigenlijk de hele doos in een keer wil opeten. Ik probeer dus echt zuinig te zijn met mijn laatste boek. Ik heb gezien dat er in de lonely planet een hele geschiedenis van Bolivia staat, dus die kan ik ook nog lezen. Ik ben daarstraks ook al eens een boekenwinkel binnengestapt, maar een spaanse roman zie ik toch niet zitten als ontspanning, en engelse romans hadden ze niet. Ik zal dus zuinig moeten zijn, en misschien kan ik me in Miami wel een engelse pocket kopen om tijdens de vluchten te lezen. Tot zover mijn technisch probleem.

Ik ben gisteren dus terug aangekomen in La Paz. De twee dagen op Isla del Sol waren echt wel dagen waarop ik volop genoten heb, van de schoonheid van het eiland, van de ruines, en niet in het minst van de zon en de locale gastronomie. Ik heb drie dagen achter elkaar forel gegeten - het Titicacameer bulkt van de forel - en het waren de lekkerste forellen die ik ooit in mijn leven gegeten heb. Op zich is dat natuurlijk niet zo moeilijk, want in Belgie eet ik niet zo vaak forel, gewoon omdat ik het niet fijn vind dat er in mijn bord eenvis mij ligt aan te staren met een blik van waarom eet je mij nou op. De Bolivianen zijn zo tactvol om de kop niet mee te serveren, en dat eet toch veel smakelijker. Als je die forel dan nog kan eten op een terrasje terwijl je naar de zonsondergang op het Titicacameer kijkt, kan je je dan nog iets meer wensen. Ik op dat ogenblik alvast niet.

We zijn met de boot naar het noordelijke deel van het eiland gevaren. Daar heb ik een hele knappe incaruine bezocht, een echt doolhof gebouwd met de bedoeling om er mensen in te laten verdwalen. Daarna ben ik over een pad door de bergen naar de zuidkant van het eiland gewandeld. Het is een wandelweg die eigenlijk boven op het eiland ligt, waarbij je constant langs beide kanten een zicht hebt op het Titicacameer. Het waren echt adembenemende uitzichten, In het zuiden heb ik me dan een hostal gezocht, en de dag nadien heb ikde ruines bezocht op de zuidelijke kant van het eiland, net als een waterbron uit de tijd van de incas. Die incas hebben echt wel knappe bouwwerken afgeleverd. Nadien met de boot terug naar Copacabana en met de bus naar La Paz.

Vandaag ben ik zo een 70 km. buiten La Paz ruines gaan bezoeken van de Tihunacacultuur, een heel belangrijke en invloedrijke pre-inca cultuur. Het waren echt wel knappe tempels, hoewel er nog veel opgraafwerk te verrichten is. Dat merk je hier in Bolivia wel vaak dat er van archeologische sites nog maar relatief kleine gedeeltes zijn blootgelegd, vaak gewoon omdat er geen geld is om verdere opgravingen te doen. Dat is natuurlijk wel spijtig, want een volledig opgegraven en blootgelegde piramide of stad zou meer toeristen lokken, en op die manier ook voor meer inkomsten zorgen ... Het was een boeiende dag vandaag in Tihuanaco, ondanks het slechte weer. Eerst moest ik schuilen voor een enorme stortbui en bijhorend onweer, de rest van de dag bleef het grijs en tegen vier uur begon het terug te regenen en stond er een ijzige wind. Tussen de buien door heb ik toch alle bezienswaardigheden kunnen bekijken. Ik was wel wat verontrust door het slechte weer, want ik vertrek morgen op vijfdaagse trektocht. Toen ik vanmorgen opstond scheen de zon, maar had ik veel pijn aan mijn verstuikte voet en kon ik niet normaal stappen, dat ging dan in de namiddag veel beter maar dan zat het weer tegen. Ik zag mijn bergtocht dus weeral bijna de mist ingaan. Jullie vragen je waarschijnlijk af waar ik die verstuikte voet nu weeral vandaan heb. Ik had aan Ignacio, de gids waarmee ik de bergen in trek, gevraagd welke schoenen ik moest aandoen op het Isla del Sol, en volgens hem was het een makkelijke weg en moest ik zeker geen botinnen aandoen. Braaf en gehoorzaam had ik mijn botinnen in La Paz achtergelaten en was ik met mijn gewone schoenen gaan wandelen op het Isla del Sol, maar dat was buiten de lamentabele toestand van mijn enkels gerekend. Ik weet dat ik af en toe de neiging heb om mijn voeten om te slaan, zeker op oneffen terrein, en het was dus weer prijs. Eergisteren heb ik mijn linkervoet licht verstuikt, daar heb ik geen last van, maar gisteren, bij het afdalen van de incatrappen, heb ik mijn rechtervoet zwaar omgeslagen, met als resultaat vanmorgen een blauwe en gezwollen enkel, waarop ik moeilijk kon gaan. Ik zocht in mijn reisapotheek naar een geschikte zalf, maar zalf tegen verstuikingen zat er natuurlijk niet in. Ik heb er dan maar voltarenzalf tegen verstuikingen opgesmeerd, en mijn enkel ingewindeld, dat zal hopelijk toch een beetje helpen. Als er mensen onder jullie suggesties hebben voor het behandelen van verstuikte enkels zijn die welkom. Ik was in elk geval blij dat ik vandaag tegen de avond al veel minder last had van mijn enkel, en in de bergen wandel ik met wandelstokken, dat is ook al een steun. Tot zover dit intermezzo over mijn voet, ik was dus aan het schrijven dat ik mijn bergtocht weeral de mist zag ingaan, Zodra ik terug was in La Paz belde ik naar Ignacio, met de vraag wat hij over het weer dacht. Hij klonk zeer opgewekt en enthousiast en zei dat alles geregeld was en dat hij me morgen om 9 uur komt ophalen. Volgens hem is het op de altiplano vrij goed wandelweer, alleszins veel beter dan toen we in Sorata waren. Dat is natuurlijk niet moeilijk want toen zagen we geen steek voor onze ogen. Enfin, ik vertrouw dus op Ignacio, en hoop dat er mij een mooie vijfdaagse te wachten staat.

Nog even dit, toen we met de bus terug in La Paz aankwamen zag ik in El Alto, het hoge stadsgedeeltevan La Paz, waar de meeste mensen wonen, wel twintig winkels van ijzerwaren naast elkaar. Dat is me hier in Bolivia al vaker opgevallen, soortgelijke winkels liggen allemaal vlak naast elkaar. Zo zag ik vandaag ook een vijftal winkels waar je kostuums kan kopen naast elkaar, en ben ik hier al straten tegengekomen met een twintigtal kapsalons naast elkaar, of met een twintigtal sportwinkels in een straat. Ik vraag me echt af waarom die soortgelijke winkels met eenzelfde aanbod van producten of dienstverlening, allemaal vlak naast elkaar liggen. Zo concurreren ze mekaar toch kapot, en voor de consument is het ook niet makkelijk kiezen als je zoveel gelijkaardige winkels naast elkaar hebt. Ik vind het alleszins een vreemd economisch verschijnsel.

Gisterenavond was ik op weg met een taxichauffeur die blijkbaar ook politiek geinteresseerd was. Hij had het ook over de tegenstelling tussen het oosten en het westen. Volgens hem zouden de Verenigde Staten aandringen op een splitsing van het land in twee aparte staten. Op die manier zouden ze op een veel makkelijkere manier aan Boliviaanse olie en gas uit het oosten kunnen komen. Op dit moment zijn de relaties tussen Bolivia en de Verenigde statenblijkbaar vrij gespannen. Zo moeten Amerikanen uit de VS zelfs een visum hebben om naar Bolvia te reizen, terwijl voor Europeanen een paspoort voldoende is.

Enfin, na dit korte intermezzo, ik hoop echt dat Ignacio er niet naast zit wat het weer betreft, want vijf dagen in de regen rondtrekken zie ik echt niet zitten. Ik heb in elk geval veel meer vertrouwen in Ignacio dan in Harald, de gids waarmee ik op tocht was in Sucre, een verhaal dat jullie nog tegoed hadden. Enkele weken geleden schreef ik jullie al dat ik met Harald fratsen had voorgehad, en dat we onze oorspronkelijke wandeling moesten uitstellen, omdat we door de schuld van Harald ons vervoer waren kwijtgespeeld. De maandag na mijn laatste werkdag had ik afgesproken met Harald om de wandeling opnieuw te doen, tweede keer goede keer dacht ik. De wandeldriedaagse op zich was heel goed, ik heb echt heel mooie dingen gezien, een aantal rotsschilderingen en beelden gekerfd in een rots, door hele mooie landschappen getrokken, gezwommen in een kleine laguna en een stevige nekmassage gekregen van een kleine waterval, heerlijk was dat. Het waren dus drie heel mooie dagen, ondanks Harald. Ondanks Harald, inderdaad, want hij maakte volgens mij de ene fout na de andere, hoewel hij er prat op ging dat hij de voorzitter was van de vereniging van gidsen in Sucre. Een van zijn favoriete uitspraken was ´no te preoccupes´, maak je geen zorgen, een uitspraak die ze hier in Bolivia heel vaak in de mond nemen. Zo ook dus Harald, maar ik maakte me bij hem juist wel zorgen. Volgens mij maken ze zich in Bolivia inderdaad niet zoveel zorgen als wij westerlingen en nemen ze het leven zoals het komt, maar mij lukt dat toch niet altijd hoor, en bij Harald vond ik dat ik me terecht zorgen maakte. In het begin viel alles nog wel mee, en daalden we zonder problemen een oud incapad af, een mooie wandeltocht. Daarna gingen we klimmen, op zoek naar een grot met rotsschilderingen. Van een gids mag je toch wel verwachten dat hij de weg weet, maar ik had heel vaak het gevoel dat hij zelf niet wist hoe hij moest gaan, en dat hij er soms gewoon op los gokte. Soms kwamen we aan een splitsing waarbij het heel duidelijk was dat hij niet wist welke weg we moesten opgaan, en dan zei hij dat ik moest kiezen. Daarvoor heb je nou toch net een gids, om je de weg te tonen, en niet om jou te laten kiezen als hij de weg niet kent. Op een bepaald moment waren we gewoon het pad kwijt, en moesten we van rots tot rots klauteren, terwijl je aan de andere kant van de berg het pad zag liggen, alleen was het pad van ons gescheiden door een onoverbrugbare kloof. Enkele keren zei hij ook dat we geluk hadden, dat we er zouden geraken, Van een gids verwacht ik gewoon dat we op de bestemming geraken, en daarbij mag er van de factor geluk gewoon geen sprake zijn. Enfin, na veel geklauter, dat eigenlijk niet nodig was geweest als we gewoon de weg hadden genomen, kwamen we toch aan de grot aan. Het toegangshek was op het eerste zicht afgesloten met een slot, en weer zei hij tegenslag, we zullen over de muur moeten kruipen. Dat was een hele onderneming die ik niet zag zitten, zodat ik besloot over het niet al te hoge hek te kruipen, terwijl hij probeerde op de muur te geraken. Het was inderdaad niet zo moeilijk om over het hek te kruipen, maar toen ik langs de andere kant naar beneden wou gaan bleef mijn broek aan een van de spijlen van het hek hangen, met als resultaat dus een kapotte broek. Toen Harald zag dat ik over het hek was geklauterd kwam hij terug en wilde hij dat ook doen, toen hij plots zei, oh, maar het hek is helemaal niet op slot, er hangt wel een slot aan maar het hek kan gewoon open. Had hij dat niet dadelijk kunnen zien, dan was mijn broek nu nog heel geweest. Voor de rest van die dag hadden we geen problemen, hoewel hij volgens mij nog verschillende keren twijfelde aan de te volgen weg. Hij had als verontschuldiging dat het lang geleden was dat hij die wandeling had gemaakt, voor mij is dat voor een gids geen excuus. De eerste wandeldag was een warme dag, dus al mijn drinkwater was tegen de avond op. De ochtend nadien zouden we drinkwater kopen. Alleen was er nergens drinkwater te koop. Wat een tegenslag zei hij. Ik vond dat helemaal geen tegenslag, maar gewoon zijn fout. Als gids moet je toch zeker zijn dat je onderweg drinkwater kan kopen, ofwel voldoende voorzien voor heel de tocht. Niet dus, we konden nergens water kopen.We hebben dan maar water genomen van de kraan uit een tuin van een huis waar niemand thuis was. Tabletten om het water te ontsmetten, daar had Harald blijkbaar niet aan gedacht. Volgens hem kon het echt geen kwaad. Al chance had ik in Hogar Mallorca al een maand kraantjeswater gedronken bij het eten, zodat ik er geen probleem mee had, maar ook hier vond ik dat hij als gids in de fout ging. Op het einde van de dag kwamen we aan in het dorpje waar we gingen overnachten, maar we moesten eerst een rivier oversteken. Volgens Harald geen probleem, het was helemaal niet diep, maar uiteindelijk liep het water wel langs boven mijn botinnen in, en had ik kletsnatte voeten. Bleek nadien dat in het dorpje waar Harald dacht te kunnen overnachten helemaal geen overnachtingsmogelijkheid was. We moesten verdertrekken naar het volgende dorp, maar met kletsnatte voeten vond ik dat helemaal niet leuk. Bleek dan dat er in dat andere dorpje ook geen overnachtingsmogelijkheid was. Als je als gids aan je klant zegt dat je in dat dorp gaat overnachten, dan moet je er volgens mij toch wel zeker van zijn dat je daar effectief kan overnachten, Niet dus bij Harald, maar geen zorgen, hij zou het probleem wel oplossen. Uiteindelijk vonden we onderdak in een leegstaand gebouw, waarvan de deur niet sloot, en waar er geen ruiten instonden. Het was een gebouw waar overal toch wel een centimeter stof lag op de betonnen grond. Ik vond het al wonderbaarlijk dat er electriciteit en licht was. Nadat Harald de boel een beetje uitgekeerd had en ergens een matras had gekregen - ik zag het echt niet zitten om gewoon op een betonnen vloer te slapen - konden we gaan slapen, totdat Harald rechtveert en vraagt of ik het ook gehoord had. Ik had natuurlijk niets gehoord, maar blijkbaar waren we niet de enige gasten in het gebouw. Het werd blijkbaar bewoond door vleermuizen, die volgens Harald begonnen rond te fladderen als het donker was. Uiteindelijk hebben we de hele nacht moeten slapen met het licht aan. De volgende dag moesten we naar het dorp wandelen dat het einddoel was van onze trektocht. Harald vraagt aan een van de lokale bewoners of het wel degelijk naar rechts is, de weg naar het dorp, blijkbaar was het naar links ... Tot zover mijn belevenissen met Harald, de voorzitter van de vereniging van gidsen in Sucre !

In het dorp waar we uiteindelijk onze tocht eindigden was ik enkele dagen tevoren ook al geweest. Met twee straatjongens van de stichting Nanta, waaraan mijn stamcafe, cafe Amsterdam verbonden was had ik toen de wandeling van Sucre naar dat dorp gemaakt. Als ik me goed herinner was Natalio, die mijn gids was, zestien jaar, maar hij was echt een prima gids die me onderweg heel veel wist te vertellen. Als ik het nu bekijk was hij eigenlijk een van de leukste gidsen, dat was echt een fijne dag zo op stap met twee straatjongens. Een van de jongens van hogar Mallorca had me die zondag blijkbaar gezien, en hij kende ook Natalio, en toen ik enkele dagen later op Hogar Mallorca kwam om nog eens hallo te zeggen, zei Nelly me dat een van de jongens me had gezien, en dat ze ervan overtuigd waren dat ik nu vrijwilligerswerk deed in een andere organisatie, omdat ik de jongens van Hogar Mallorca niet graag meer zag. Nelly had hen gezegd dat dit helemaal niet zo was, maar volgens hen was dat een leugen en zag ik hen niet graag meer. Was ik wat blij dat ik dit misverstand heb kunnen rechtzetten en dat ik hen er kon van overtuigen dat ik hen nog altijd even graag zag.

Zo, ik ga dit lange verhaal hier afsluiten, zo hebben jullie de volgende dageniets te lezen, want de volgende dagen zul je van mij niets horen. Jullie hebben nog een verhaal te goed over de mijn in Potosi maar dat is voor later.

Hasta luego,

Patrick