Op zondag was het uitzicht tijdens het middagmaal fenomenaal. Vlak voor ons een ijsmeer, en wat verder een gletsjer en besneeuwde pieken, het was echt genieten. Het was voor mij wel iets minder leuk om te horen van Ignacio dat de gletsjer de voorbije 20 jaar echt wel heel veel teruggetrokken was, dat Ignacio als kind nog geweten heeft dat de rotsen die ik zag allemaal gletsjer waren. Ik weet wel dat de opwarming van de aarde een terugtrekking van de gletsjers tot gevolg heeft, maar als je er zo met je neus opstaat moet je toch wel even slikken. Als de reisorganisaties dan blijven zeggen dat je op zo een trekking tot vlak aan de gletsjer kan komen vind ik dat als kritische reiziger echt niet kunnen. Ze zouden moeten zeggen dat dat vroeger kon, maar nu niet meer als gevolg van de opwarming van de aarde, maar dat zal wel geen goed verkoopsargument zijn zeker. In de lonely planet staat trouwens ook een foto van de laguna glaciar, waarop je ziet dat de gletsjer tot aan het meer komt, maar volgens Ignacio is de foto minstens 10 jaar geleden gemaakt, en is de gletsjer ondertussen teruggetrokken en komt hij niet meer tot aan het meer. Ze schrijven wel dat je de brokken ijs van de gletsjer in het meer kan zien vallen ...

Toen ik aan het meer stond kon ik Ignacio enkel dankbaar zijn dat hij me dit mooie stukje Bolivia liet zien, en voelde ik me ook heel nietig, als kleine mens in zo een indrukwekkend landschap.

Ignacio kent ook heel veel van de dieren die we te zien kregen, van alle vogels die we zagen vertelde hij me de naam. De pisti pisti en de ave maria of kara kara kon ik onthouden - aan jullie om de afbeeldingen ervan op internet op te zoeken - en hij bleef proberen me me de verschillen tussen llamas en alpacas uit te leggen, en hij bleef lachen als ik het weer eens mis had, maar hij probeerde dan ook altijd me er in te luizen. Hij leerde me ook dat llamas, in tegenstelling tot koeien die hun vlaaien laten vallen waar ze staan, intelligente beesten zijn die hun keutels niet zomaar overal achterlaten, maar dat ze altijd naar hetzelfde plekje gaan om hun behoefte te doen. Ze gaan trouwens met verschillende llamas allemaal op hetzelfde plekje, zodat de keutels geconcentreerd zijn en niet overal verspreid liggen, dat maakt het voor de wandelaar trouwens net iets makkelijker. Hun keutels zijn trouwens, in tegenstelling tot koeievlaaien, droog, zodat ze niet uiteen splashen als je er door loopt. Ignacio vertelde me ook dat llamas spuwen uit verdediging, en dat ze altijd op de ogen mikken van degene die hen bedreigt, slimme beesten die llamas.

Al chance is Ignacio ook een heel aandachtige gids. Toen we op een bepaald moment voorbij een wand met losliggende stenen wandelden en hij voorop liep bleef hij ineens staan en staarde hij naar boven. Hij riep iets naar mij wat ik niet verstond en dan riep hij kom vlug. In al mijn naiviteit dacht ik natuurlijk dat hij een of ander beest had gezien dat hij me wilde laten zien, ik bleef nog even staan en net op dat moment donderde er een stevige rotsblok naar beneden die tussen ons in door rolde en nadien met een stevige plons in het meer terecht kwam. Dank je Ignacio voor je oplettendheid. Ik was met mijn hoofd in de wolken in gedachten verzonken, maar Ignacio had duidelijk iets horen rommelen boven op de bergwand. Nadien was ik zelf toch ook wel aandachtiger als ik voorbij zo een rotswand trok.

Na ons heerlijk middagmaal zondagnamiddag trokken we terug omhoog een pas over rond de 4800 m. en toen we daarna aanonze kampplaats aankwamen was het terug wat aan het regenen. Nadien werd het nog een stralende namiddag en heb ik in mijn eentje nog een stevige wandeling gemaakt, vooraleer te genieten van het door Ignacio bereide avondmaal.

De ochtend daarop was het panorama iets anders dan toen ik de dag ervoor ging slapen. Het leek er op alsof ze op de zwarte rotsen een laagje poedersuiker hadden gestrooid. Het was grijs, het had die nacht goed geregend en boven op de bergtoppen blijkbaar flink gesneeuwd. Hoewel er geen straaltje zon te zien was heb ik mezelf toch overtroffen en geraakten we probleemloos op de pas op 4900 m. hoogte. Daar begon het wel stevig te sneeuwen en de hele afdaling hebben we gedaan in een mooi sneeuwlandschap, dat was eens iets anders. Het nadeel van wandelen in de sneeuw of de regen is dat je geen pauzes neemt of ook geen tijd neemt om te eten, dus stond ik op een bepaald moment geparkeerden als ik schrijf geparkeerd bedoel ik dat ook letterlijk, ik geraakte gewoon niet meer vooruit, had totaal geen energie meer. Ignacio kon me toch overhalen om nog even voort te wandelen tot aan een rots waar we iets beschut waren tegen sneeuw en kou, en zo kon ik gretig het middagmaal verorberen waarna ik terug mijn energie vond. We waren op dat moment druipnat en stevig verkleumd. Tegen half twee kwam dan de zon erdoor, en we konden uiteindelijk genieten van een zonnige namiddag. Ik was vooral blij dat we tegen het moment dat we aan onze kampplaats kwamen terug opgedroogd waren, want met natte kleren een tent in kruipen vind ik verschrikkelijk, dan blijft alles gewoon klammig en krijg je kou. Het was trouwens zeer aangenaam om vast te stellen dat Regina, de ezelbegeleidster, onze tenten al had opgezett, dat ze al warm water had gezet en dat ze ondertussen de groenten voor de soep aan het schoonmaken was. Gracias Regina. We waren trouwens twee uur later dan voorzien aan de kampplaats, on 17 uur, maar rekening houdend met de weersomstandigheden vond ik dat best nog een flinke prestatie van mezelf.

Die avond is het te koud om buiten te eten, en krijg ik avondmaal in de tent aangeboden. Het is best grappig, even de flap van mijn tent een stukje opendoen om de kou niet teveel binnen te laten, en zo een bord soep en een schotel lasagna aan te nemen, die ik met veel smaak verorber.

De ochtend daarop was een stralende ochtend, en we hebben heel de voormiddag genoten van echt heel mooi weer. Voor mij was het gisteren de mooiste dag van de tocht, met de mooiste zichten, maar dat zal ook wel aan het weer gelegen hebben.

We komen ook voorbij een verlaten mijn en de bijhorende mijnwerkershuisjes zijn ook verlaten en vervallen. Een van de vorige presidenten heeft op een bepaald moment alle mijnen geprivatiseerd en daardoor waren er veel minder mijnwerkers nodig. Uiteindelijk is in de mijn alle activiteit stilgevallen en is ze verlaten. We komen ook voorbij een mijn waar er nog gewerkt wordt, en voorbij een kerkhof waar alleen mijnwerkers begraven liggen. Ignacio zegt me dat het allemaal graven zijn van mijnwerkers die de voorbije veertig jaar gestorven zijn. Ik zeg hem dat het toch niet kan dat er in die periode zoveel mijnwerkers gestorven zijn, maar hij vertelt me dat toen de president de mijnen privatiseerde er heel veel mijnwerkers in opstand gekomen zijn om hun werk te behouden, en dat de president het leger toen de opdracht heeft gegeven om de opstand te breken waarbij er veel mijnwerkers gestorven zijn. Ja, Bolivia heeft er een bewogen sociale geschiedenis op zitten.

Ik vertel Ignacio over de vele tegenstellingen en contrasen die ik hier in Bolivia ervaren heb, en zo komt ons gesprek op de huidige president en Igancio vraagt me of ik hem een goede president vind of niet. Ik vertel dat ik daar heel moeilijk kan op antwoorden, dat ik wel zie wat de president al gedaan heeft (vb. het deprivatiseren van bedrijven en de mijnen om er terug overheidsbedrijven van te maken) maar dat er nog heel veel werk is en dat Bolivia nog een lange weg te gaan heeft.

We eindigen onze trekking met een stevige klim naar een pas op 4950 m. met werkelijk schitterende uitzichten in allerlei kleuren, waarna we afdalen naar de plek waar de auto ons staat op te wachten om terug naar La Paz te rijden. Eerst neem ik afscheid van Regina en van haar ezel, die een stevige aai van me krijgt . De tweede ezel had zich de dag voordien pijn gedaan aan zijn poot en was boven gebleven. Zijn collega moest dus de laatste dag alle last in zijn eentje dragen. Toen wij in de auto stapten waren Regina en de ezel al terug aan het klimmen richting bergpas, om terug te gaan naar het dorp waar ze woont. Ik weet nu in elk geval dat als ik nog eens zo een bergtocht doe, ik op voorhand enkele stevige wortels zal kopen. Zo kan ik op het einde van de tocht de ezel tenminste echt bedanken voor zijn zware werk.

Hasta pronto,

Patrick